ETF liquiditeit uitgelegd

Inzichten   •   Liquiditeit

Inzicht in de werking van het liquiditeitsecosysteem van ETF's

Liquiditeit is een van de belangrijkste redenen waarom een diverse groep beleggers belegt in ETF’s. Op deze pagina lichten we toe hoe de handel in ETF's in zijn werk gaat en welke rol de belangrijkste partijen bij het liquiditeitsecosysteem spelen.


Hoe worden ETF's verhandeld?

Een ETF is een beleggingsinstrument waarvan de ETF- stukken dagelijks worden verhandeld op een beurs tegen een door de markt bepaalde koers. ETF's zijn uniek omdat zij de mogelijkheid geven om op twee markten te handelen - de secundaire markt, waar de meeste beleggers actief zijn, en de primaire markt, die de liquiditeit van ETF's ondersteunt. Dankzij de primaire markt wordt de ETF gedurende de dag tegen een koers verhandeld die dicht bij de intrinsieke waarde ligt.

Hieronder staan de belangrijkste handelsactiviteiten van een ETF zoals weergegeven in afbeelding 1.

  1. Kopers en verkopers van ETF-stukken plaatsen hun orders via geregistreerde brokers en wisselen cash in tegen ETF-stukken wanneer ze kopen en andersom wanneer ze verkopen.
  2. Shortsellers betalen een vergoeding aan de uitlener voor het lenen van ETF-stukken om deze vervolgens te verkopen op de markt. Op een later moment kopen de Shortsellers de aandelen tegen een lagere koers terug om winst te maken, en geven deze terug aan de uitlener. In ruil voor de ETF-stukken voorziet de shortseller de uitlener van een onderpand, dat doorgaans meer waard is dan de geleende aandelen.
  3. Als de vraag naar ETF-stukken hoger of juist lager ligt dan het aantal stukken dat beschikbaar is in de secundaire markt, lopen de koers van de ETF op de markt en zijn intrinsieke waarde (NAV) op basis van de onderliggende effecten uiteen. Op dat moment zorgt de primaire markt voor extra liquiditeit. De marketmakers benaderen authorised participants (AP's) om ETF-stukken te creëren of juist op te heffen, waardoor vraag en aanbod met elkaar in balans blijven en de koers van een ETF-stuk dicht bij de intrinsieke waarde van de ETF blijft liggen. De marketmakers leveren ETF-mandjes aan de AP's in ruil voor de ETF-stukken.
  4. Het kan voorkomen dat marketmakers voor het creëren van de ETF-stukken de onderliggende effecten uit hun eigen voorraad moeten gebruiken voor het vullen van het ETF-mandje, of dat zij het onderliggende effect op de markt moeten kopen. In het geval van minder liquide effecten is het zelfs mogelijk dat marketmakers helemaal niet in staat zijn om de effecten te bemachtigen, bijvoorbeeld bij aandelen uit opkomende markten. In dat geval kan de uitgever van de ETF cash accepteren in plaats van aandelen als onderdeel van het mandje, en de betreffende aandelen rechtstreeks op de onderliggende effectenmarkten kopen. De kosten hiervan worden doorberekend aan de marketmaker. Bij orders voor het opheffen van ETF's vindt dit proces in de tegenovergestelde richting plaats; de marketmaker zet het ETF-mandje dat is ontvangen van de AP om in contanten en maakt de opbrengsten over aan de verkoper van de ETF-aandelen. Uiteindelijk gaat het erom dat de creatie of opheffing van ETF-stukken in de primaire markt kan leiden tot transacties in de onderliggende effectenmarkten.
  5. De uitgever van de ETF publiceert aan het eind van iedere handelsdag een componentenlijst van de portefeuille, waarop de effecten en de aantallen ervan staan waaruit het ETF-mandje voor de volgende handelsdag is opgebouwd.
  6. De AP creëert de ETF-stukken door effecten in het mandje in te wisselen voor aandelen van de ETF, of andersom als een ETF-aandeel wordt opgeheven.
  7. Portefeuillemanagers van een ETF kopen of verkopen onderliggende effecten in het geval van corporate actions (zoals dividendbetalingen, fusies en overnames, afsplitsingen), herzieningen van de index en kasstromen om de portefeuille afgestemd te houden met de benchmark en de tracking error te minimaliseren. Deze transacties kunnen effect hebben op de liquiditeit van onderliggende effectenmarkten.

Wie zijn de belangrijkste partijen wat betreft liquiditeit in de ETF-markt?

Vanwege het unieke proces voor de creatie en opheffing van ETF's en de handel op de secundaire markten zijn er een aantal spelers op de kapitaalmarkten die bijdragen aan het liquiditeitsecosysteem van ETF's. Dit zijn:

  • Beurzen Hoewel ETF's doorgaans op één beurs zijn genoteerd vindt de handel in de aandelen van ETF's plaats op veel verschillende plekken. Hieronder vallen de Europese effectenbeurzen (zoals London Stock Exchange, Xetra, Borsa Italiana, Euronext en SIX); alternatieve handelssystemen (ATS'en of 'dark pools'); en over the counter (onderhands).
  • Brokers/dealers Brokers en dealers voeren transacties uit voor hun klanten door orders in te brengen op handelsplaatsen of door kopers en verkopers direct met elkaar in contact te brengen. Dealers kopen en verkopen effecten voor eigen rekening. Zij vragen een vergoeding voor het uitvoeren en afwikkelen van transacties.

Institutionele verkoop- en beleggingsafdelingen Sommige brokers hebben een aparte beleggingsafdeling voor institutionele klanten die gespecialiseerd is in het uitvoeren van grote transacties tegen vastgestelde koersen. Ze geven een prijs af op de markt voor een bepaalde ETF van een bepaalde omvang (risk) of treden op als AP om uit naam van een klant een order te plaatsen voor het creëren of opheffen van een ETF (end-of-day NAV-transactie)

Authorised participants (AP's). AP's zijn de enige tegenpartijen die orders kunnen plaatsen bij een fonds om ETF's te creëren of op te heffen. Dit zijn doorgaans brokers/dealers die zelf de afwikkeling op zich nemen met de tegenpartij en veel verschillende taken uitvoeren, zoals het optreden als dealer voor ETF-stukken op de secundaire markt en optreden als agent voor marketmakers en andere liquiditeitsverschaffers voor het creëren of opheffen van ETF-stukken.

  • Marketmakers Marketmakers zorgen voor liquiditeit voor andere marktpartijen, zowel kopers als verkopers, door gelijktijdig effecten te kopen (bieden) en te verkopen (laten) tegen vastgestelde koersen. Ze faciliteren de uitwisseling van effecten tussen eindbeleggers door de kloof te overbruggen tussen de verschillende momenten waarop de daadwerkelijke kopers en verkopers op de markt zijn. Zij verdienen aan spreads van bied-laatkoersen, maar ook aan arbitragemogelijkheden tussen de intrinsieke waarde van een ETF en de koers. Dit helpt ook bij de koersvorming en houdt de ETF-koers afgestemd op de intrinsieke waarde

Hoofdmarketmaker (Lead Market Maker (LMM)) De LLM's worden aangesteld door de primaire beurs en moeten voldoen aan minimale vereisten, zoals het afgeven van een beste bied- en laatkoers, een minimale tijdsperiode waarin een koers beschikbaar is en een minimale afgegeven spread. De LLM's ontvangen hiervoor compensatie, zoals lagere transactiekosten of hogere kortingen van de beurs.

Elektronische marketmakers (Electronic Market Makers (EMM)) EEM's gebruiken algoritmische en high-frequency-handel met een relatief groot handelsvolume binnen een korte tijdsspanne, om te profiteren van bied-laatspreads, zonder dat hier menselijk handelen aan te pas komt. Ze belasten hun balans doorgaans minimaal door de posities aan het eind van de dag marktneutraal te maken.

  • Beleggingsafdeling voor derivaten Een beleggingsafdeling voor derivaten handelt actief in de onderliggende ETF om hun positie(s) dynamisch af te dekken, en hierdoor transacties in verschillende financiële instrumenten te kunnen faciliteren voor hun institutionele klanten. Ook bij relative value arbitrage tussen verschillende fondsen worden vaak ETF's gebruikt die indices volgen die gekoppeld zijn aan andere structuren, zoals swaps en futures.
  • Shortsellers Shortsellers zorgen voor liquiditeit, aangezien ze verkopen als de vraag toeneemt door stijgende koersen, en aandelen kopen als de koersen dalen. Als het gros van de beleggers bijvoorbeeld positief is over het toekomstige koersverloop van een ETF, dan stijgen de koersen van de ETF-aandelen, waardoor de vraag naar de ETF-stukken toeneemt. Shortsellers met een contraire visie lenen dan aandelen van brokers en verkopen deze wanneer de vraag toeneemt, en kopen ze later terug als de meeste beleggers aan het verkopen zijn geslagen.
  • Create-to-Lend-afdelingen Create-to-Lend-afdelingen creëren ETF-stukken (via een AP) om deze uit te lenen aan klanten die aandelen willen lenen. Zij dekken doorgaans hun posities af om koersrisico te minimaliseren.

Al deze partijen op de kapitaalmarkten dragen bij aan het efficiënter verhandelen van ETF's gedurende de dag, wat goed is voor zowel kopers als verkopers. Deze kapitaalmarktpartijen profiteren ook in economische zin van hun activiteiten.

Wie zijn de belangrijkste partijen voor liquiditeit in de ETF's van de uitgever?

De uitgever van de ETF ontwikkelt ETF-producten, stelt de beleggingsdoelstellingen vast van het fonds, beheert de ETF-portefeuille in lijn met de fondsdoelstellingen en houdt zich bezig met de dagelijkse activiteiten. Binnen de organisatie zijn dit de vier rollen die te maken hebben met marktliquiditeit:

  • De portefeuillemanager en de beleggingsafdeling De portefeuillemanagers beheren de ETF-portefeuille met het oog op het behalen van de beleggingsdoelstelling. Zij bepalen de samenstelling van ETF-mandjes. De beleggingsafdeling van de portefeuillemanager voert de transacties uit zoals gevraagd door de portefeuillemanagers. Zij werken samen met liquiditeitsverschaffers van onderliggende effecten om liquiditeit te vinden, beleggingskosten zo laag mogelijk te houden en de beste executie te vinden.
  • Het Capital Markets Team Dit team bouwt relaties op met AP's, beurzen, marketmakers, beleggingsafdelingen/platforms en andere liquiditeitsverschaffers. Hiermee speelt dit team een actieve rol in het stimuleren van competitieve markten om het liquiditeitsecosysteem voor ETF's te verbeteren. Het team is essentieel voor beleggers die op efficiënte wijze grote ETF-transacties wensen uit te voeren, vanwege hun relaties met marktpartijen en hun inzicht in de primaire en secundaire markten.
  • Productteam ETF's zijn afhankelijk van arbitragehandel om de fondskoers in lijn te houden met de intrinsieke waarde. Als er een index wordt ontworpen voor een ETF dan moet het productteam zich ervan zeker van stellen dat het ETF-mandje liquide genoeg is om efficiënt door het fonds te worden beheerd. Als dit het geval is dan kunnen de marktpartijen effectief ETF-stukken creëren en opheffen en de koers afgestemd houden op de intrinsieke waarde.
  • Liquiditeitsrisicobeheer Het liquiditeitsrisicobeheerteam monitort de liquiditeit van de onderliggende activa van het fonds en de liquiditeit van de funding met hulp van verschillende risicoparameters en kwantitatieve modellen. Zij gebruiken normale en stressscenario's om er zeker van te zijn dat de ETF op een eerlijke en ordelijke manier kan worden opgeheven als de klant hierom vraagt. Zij onderhouden contacten met portefeuillemanagers, handelaren, productmanagers en andere betrokkenen om eventuele liquiditeitsproblemen vast te stellen.

Vooruitblik

State Street heeft in 1993 de eerste beursgenoteerde ETF uitgegeven in de VS. ETF's zijn sindsdien steeds meer in trek als belegging bij zowel particuliere als institutionele beleggers. Inzicht in hoe ETF's worden gemaakt en verhandeld is essentieel voor beleggers om de mogelijke voordelen van het beleggen in ETF's te begrijpen.

Over State Street Global Advisors

Onze klanten zijn overheden, instanties en financiële adviseurs van over de hele wereld. Om te zorgen dat zij hun financiële doelstellingen behalen volgen we iedere dag onze uitgangspunten:

  • Begin met een gedegen voorbereiding
  • Bouw op vanuit de breedte
  • Let op het gehele proces
  • Creëer de toekomst

Deze beginselen helpen ons al vier decennia om een stille kracht te zijn in de onstuimige beleggingswereld en hebben bijgedragen aan het veiligstellen van de financiële toekomst van miljoenen mensen. Daarvoor hebben we iedere medewerker van onze 27 kantoren over de hele wereld nodig, samen met onze bedrijfsovertuiging dat het altijd beter kan. Hierdoor zijn we de op twee na grootste vermogensmanager ter wereld, met een beheerd vermogen van USD 3,15 biljoen*.

Share