Global Market Outlook

Het bijhouden van het tempo van de klimaattransitie

De transitie naar een koolstofarme economie kan wel eens sneller gaan dan beleggers verwachten.

EMEA Head of ESG Investment Strategy

Klimaatverandering staat inmiddels wereldwijd bovenaan de agenda. Wij denken echter dat we pas net de effecten hiervan op de wereldwijde macro-economie beginnen te zien, en dat deze snel toenemen. Ons inziens is deze transitie naar een koolstofarme economie voor beleggers een schok die bestaat uit vele dimensies, over een langere periode, met grote wetgevende en economische gevolgen en diepgaande implicaties voor beleggingen. Beleggers die denken dat het wel meevalt met de snelheid van klimaatgerelateerde veranderingen op de markten en in de economieën kunnen wel eens voor een verrassing komen te staan

Een omvangrijkere en snellere transitie

Recente ontwikkelingen, toezeggingen door verschillende landen en veel positieve ontwikkelingen scheppen omstandigheden voor een snellere transitie naar decarbonisering in 2022 en daarna.

Als eerste werd de urgentie van wereldwijde actie nog eens benadrukt door de COP26. Bijna alle landen hebben in 2015 in het Klimaatakkoord ingestemd om samen te werken om de wereldwijde opwarming ruim onder de 2 graden Celsius te houden, met als doel een opwarming van 1,5 graden Celsius. Uit de beschikbare data blijkt echter dat de doelstellingen die landen in Parijs aankondigden bij lange na niet gehaald gaan worden. De COP26, die werd gezien als een mogelijkheid voor landen om met meer taakstellende doelstellingen te komen, leverde een breed scala aan resultaten op. (Voor meer inzichten van ons over de gevolgen van de COP26, zie Post COP26: Outcomes and Opportunities.)

Als tweede zien we dat decarbonisering ook tweedelijnsgevolgen heeft die kunnen zorgen voor meer betrokkenheid van ontwikkelde en opkomende markten. Zo raken geopolitieke supermachten (de VS, China, Europa) gemotiveerd om klimaatleiders te worden omdat de transitie naar een koolstofarme economie grote kansen met zich meebrengt (net als bij andere disruptieve verschuivingen, zoals digitalisering). India probeert ook aan te sluiten om een wereldwijde macht te worden, maar staat tevens op de derde plaats wat betreft uitstoot, na China en de VS (zie afbeelding 1). De toezegging van India op de COP 26 mag misschien minder taakstellend zijn dan die van andere landen, het feit dat India toezegt een nuluitstoot te willen realiseren is een aanzienlijke ontwikkeling. In het huidige fossiele brandstofklimaat is het gros van de ontwikkelde markteconomieën netto een importeur van energie. Decarbonisering kan dan ook leiden tot een verbetering van de handelsbalansen van deze landen (zie afbeelding 2).

Afbeelding 1: India biedt kans voor meer decarbonisering

(Gigaton aan absolute CO2-uitstoot)

figure1-india-an-important-opportunity

Afbeelding 2: decarbonisering kan leiden tot een verbetering van handelsbalansen
(Links: USD miljard, rechts: EUR miljard)

Als laatste zorgt de positieve ontwikkeling van innovaties voor een grootschalige verschuiving van fossiele brandstoffen naar duurzame energie, misschien wel veel sneller dan veel mensen verwachten. Deze ontwikkelingen zijn:

Ontwikkeling van volumekosten. Als het volume aan duurzame energie toeneemt, dalen de kosten voor bedrijven en consumenten, wat weer zorgt voor nog meer volume. Aan de andere kant kan een lager gebruik van fossiele brandstoffen zorgen voor hogere kosten voor deze brandstoffen, waardoor de vraag afneemt. Kapitaalinvesteringen door grote energiespelers nemen al af, ondanks de hoge prijs van ruwe olie, doordat olie- en gasbedrijven hun uitgaven aan aardolie hebben teruggeschroefd.

Ontwikkeling van technologie. Hoe meer elektrische voertuigen er op de weg komen, hoe lager de kosten voor accu's, wat zorgt voor een hogere penetratie van duurzame energie. Hoge kosten van fossiele brandstoffen zorgen juist voor een daling van technologische innovaties op basis van fossiele brandstoffen.

Ontwikkeling van de verwachtingen. Nu de vraag naar duurzame energie toeneemt, worden op fossiele brandstoffen gebaseerde winst- en operationele vooruitzichten steeds minder geloofwaardig. De bedrijfsmodellen van traditionele energiebedrijven veranderen, maar dit geldt ook voor de percepties van beleggers en beleidsmakers, wat zorgt voor prijsbewegingen en bijgestelde verwachtingen.

Ontwikkeling van financieringsmogelijkheden. Nu er door de toegenomen vraag steeds meer kapitaal van beleggers naar duurzame energie gaat, nemen kapitaalkosten voor duurzame energie af, wat weer leidt tot nog meer groei. Deze groenere economie zorgt ook nog eens voor hogere kapitaalkosten voor bedrijven in fossiele brandstoffen. Zo is de verwachting dat er in 2023 voor 1 biljoen USD aan groene obligaties wordt uitgegeven, versus 228 miljard USD in de eerste helft van 2021, aldus het Climate Bond Initiative. 1

Hoe groter de ontwikkelingen in de maatschappij, de politiek en de geopolitiek, hoe sneller de transformatie zal gaan. Hoe meer de maatschappij zich bewust wordt van de klimaatcrisis en hoe beter het inzicht in de financiële opbrengsten van duurzame technologie, hoe meer mensen hun gedrag waarschijnlijk zullen veranderen. Vervolgens is de kans groot dat ook politici gaan inzien dat duurzame energie meer opbrengt dan het kost (zie afbeelding 3), en zorgen soortgelijke inzichten door geopolitieke grootmachten voor een wedloop die zorgt voor een verdere versnelling van de beweging naar decarbonisering. (Voor meer informatie, zie Vicieuze disruptie: ontwikkelingen in de energietransitie.)

Afbeelding 3: Banenmotor duurzame sector kan politieke agenda verschuiven

(Banen in zonne-energie, in miljoenen)

Gevolgen voor beleggers

Hoewel we al zien dat langetermijnbeleggingen steeds minder plaatsvinden in de traditionele energiesector, weten we ook dat de meeste gediversifieerde beleggers via verschillende waardeketens nog steeds een aanzienlijke positie hebben in fossiele brandstoffen, zowel in aandelen als in obligaties. Om te navigeren door de klimaattransitie dienen beleggers rekening te houden met:

De noodzaak om inzicht te krijgen in hun positie in de fossiele brandstofsector en de bijbehorende risico´s. Er dreigt een grootschalige afwaardering plaats te vinden van koolstofintensieve beleggingen, en een bijbehorende opwaardering van koolstofneutrale beleggingen. Dit zorgt zowel voor kansen als bedreigingen. Beleggers die een goed begrip hebben van de regelgevende en economische implicaties van de transitie naar een koolstofarme economie kunnen een veerkrachtigere portefeuille opbouwen en gebruik maken van de kansen die eruit voortkomen. Een heel belangrijk onderdeel hierbij is portefeuille-analyse waarbij klimaatmaatstaven worden gehanteerd die vooruitkijken; het vinden van de juiste analytische hulpmiddelen voor het voorspellen van de transitie en fysieke risicomodellen zijn essentieel voor beleggers.

Het toenemende belang van stewardship en engagement. Het is bekend dat alleen het afstoten van beleggingen geen passende oplossing is voor beleggers en zelfs zorgt voor een minder duurzame kapitaalallocatie (zie Afstoten of de dialoog aangaan? De grote vraag van klimaatimpact)

De gevolgen van veranderende regelgeving - meer openheid en nieuwe financiële modellen om nieuwe ESG-criteria te integreren. De aankondiging van de IFRS Foundation omtrent de oprichting van de International Sustainability Standards Board (internationale duurzaamheidsnormencommissie; ISSB) is een belangrijke stap in het streven naar meer openheid over ESG. Het is voor beleggers modelmatig nog lastig om CO2-kosten te verwerken in aandelenkoersen en het prijsstellingsvraagstuk heeft gevolgen voor zowel waarderingen als creditanalyses.

Het effect van decarbonisering op winstcijfers. Het fiscale beleid van overheden dat zich richt op het ontwikkelen van duurzame economieën kan pijn doen op de balansen van bedrijven door hogere belastingen, zelfs als deze belastingverhogingen gedeeld worden met consumenten. Daarnaast is decarbonisering een structurele aanjager van inflatie in de economie, omdat de toelevering en de technologieën voor duurzame bedrijven nog in de kinderschoenen staan. Dit kan met name de koolstofintensieve sectoren treffen. Aan de andere kant kunnen beleggers profiteren van kansen in groene technologie, zoals koolstofarm staal en cement, technologieën die koolstof compenseren, en biobrandstoffen (om maar een aantal voorbeelden te noemen). Beleggers kunnen ook profiteren van de combinatie van vergroening en digitalisering, waarbij we een versnelling voorzien met betrekking tot klimaatverandering in software en kunstmatige intelligentie (AI).

Afsluitende overwegingen

Beleggers kunnen een exponentiële toename van het klimaatbewustzijn verwachten de komende jaren, en voor het beheren van een portefeuille is het essentieel om hierop voorbereid te zijn. Aanjagers voor de toenemende interesse in decarbonisering zijn onder andere de uitkomsten van COP26 en veel nieuwe ontwikkelingen die gaan zorgen voor nog meer aandacht voor het klimaat. Beleggers kunnen naar verwachting profiteren van meer regelgeving omtrent openbaarmaking van informatie, maar moeten tegelijkertijd klimaatrisico's en kansen effectiever inbouwen in hun financiële modellen, en een diepgaand begrip opbouwen van hun koolstofpositie.

Positief is dat uit ons recente wereldwijde ESG-onderzoek, gehouden onder 300 institutionele beleggers, blijkt dat de meeste beleggers van plan zijn om de komende drie jaar decarboniseringsdoelstellingen op te nemen (in Europa 71%, in Azië-Pacific 70% en in Noord-Amerika 61%). Beleggers zijn bereid een breed palet aan beleggingscategorieën in te zetten om hun klimaatdoelstellingen tot uiting te brengen, en, anders dan in ons voorgaande onderzoek, noemen zij hun verantwoordelijkheid om de economische transitie vorm te geven en om bij te dragen aan een oplossing voor de wereldwijde klimaatcrisis als belangrijke twee redenen voor het nastreven van klimaatbeleggingsstrategieën. Deze onderzoeksresultaten zijn misschien het gevolg van het feit dat veel marktpartijen de verwachte versnelling van decarbonisering voorzien, maar ze geven ook blijk van een beleggersmomentum, ook een mogelijke aanjager van klimaatgerelateerde bewegingen op de markt. Samengevat denken wij dat het essentieel is om voorbereid te zijn op deze omvangrijke verschuiving.


More from Global Market Outlook